Hành khách trong tai nạn xe hơi ở Texas có những quyền gì?

Khiếu nại của hành khách thường là khiếu nại rõ ràng nhất trong một vụ tai nạn, vì hành khách không gây ra tai nạn. Theo Chương 33 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas, lỗi được chia cho những người có trách nhiệm, và hành khách thường không chịu phần nào. Quý vị có thể khiếu nại tài xế xe kia, tài xế xe mình, hoặc cả hai, tùy ai đã gây ra tai nạn.

Có thể có nhiều hợp đồng bảo hiểm cùng chi trả. Tài xế chiếc xe quý vị ngồi có bảo hiểm trách nhiệm dân sự bảo vệ quý vị nếu tài xế đó có lỗi. Hợp đồng của chiếc xe thường có bảo hiểm PIP (bảo vệ thương tích cá nhân) cho người ngồi trong xe, trừ khi đã bị từ chối bằng văn bản theo điều 1952.152 của Bộ luật Bảo hiểm Texas, và hợp đồng của chính quý vị có thể cộng thêm. Bảo hiểm tài xế không có bảo hiểm và bảo hiểm không đủ (UM/UIM) trên chiếc xe quý vị ngồi, và đôi khi trên hợp đồng của gia đình quý vị, có thể áp dụng nếu tài xế có lỗi không có đủ bảo hiểm.

Hành khách là người trong gia đình cũng có thể khiếu nại. Tòa án Texas đã xác định luật khách đi nhờ xe cũ (guest statute), vẫn còn in trong điều 72.001 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas, là vi hiến (Whitworth v. Bynum, Tòa án Tối cao Texas năm 1985; Colvin v. Colvin, Tòa phúc thẩm Tyler năm 2009). Vì vậy vợ hoặc chồng, cha mẹ, con cái hoặc anh chị em đi nhờ xe miễn phí vẫn có thể khiếu nại sơ suất thông thường đối với người tài xế là người thân, và thường do bảo hiểm trách nhiệm dân sự của tài xế đó chi trả.

Khiếu nại bảo hiểm của một người bạn có thể khiến quý vị ngại ngùng, nhưng khoản bồi thường do công ty bảo hiểm trả, không phải người bạn, và đó chính là mục đích của bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Hành khách thường cảm thấy áp lực phải giải quyết nhanh để tránh va chạm với người tài xế mình quen biết. Nhưng khiếu nại được trả bằng bảo hiểm, và hành khách có quyền nhận bồi thường công bằng như bất kỳ ai khác bị thương trong vụ tai nạn. Nếu một bị đơn chịu hơn 50 phần trăm trách nhiệm, điều 33.013 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas buộc bị đơn đó chịu trách nhiệm liên đới cho toàn bộ thiệt hại của quý vị.

Các bước nên làm: đi khám và giữ mọi hồ sơ y tế; lấy tên và công ty bảo hiểm của tất cả các tài xế liên quan; hỏi về PIP trong hợp đồng của chiếc xe và hợp đồng của chính mình; ghi lại ai lái từng chiếc xe và bảo hiểm của ai chi trả cho từng chiếc; và nhờ luật sư xác định mọi hợp đồng bảo hiểm trước khi thỏa thuận với bất kỳ công ty bảo hiểm nào.

Hành khách thường nên dùng bảo hiểm nào trước? Bảo hiểm PIP thường nhanh nhất. Theo điều 1952.151 của Bộ luật Bảo hiểm Texas, PIP trên một hợp đồng chi trả các chi phí hợp lý cho người đứng tên hợp đồng, người trong gia đình cùng nhà, và bất kỳ người lái được phép hoặc hành khách nào của chiếc xe của người đứng tên, kể cả khách đi nhờ, cho các chi phí phát sinh trong vòng ba năm kể từ ngày tai nạn. Nếu sau này quý vị khiếu nại tài xế chiếc xe mình đã ngồi, công ty bảo hiểm của tài xế đó có thể được trừ phần PIP đã trả, theo điều 1952.159 của Bộ luật Bảo hiểm Texas. Khiếu nại đối với tài xế xe kia thì không bị trừ theo cách đó.

Khi nhiều người bị thương, họ phải chia nhau mức giới hạn cho mỗi vụ tai nạn của tài xế có lỗi, nên hành động sớm rất quan trọng khi mức bảo hiểm nhỏ. Trong vụ Texas Farmers Insurance Co. v. Soriano (1994), Tòa án Tối cao Texas xác định rằng khi nhiều người cùng đòi bồi thường mà mức bảo hiểm không đủ, công ty bảo hiểm có thể thỏa thuận hợp lý với một người dù việc đó làm cạn hoặc giảm phần còn lại cho những người khác. Khi các khiếu nại rõ ràng vượt quá giới hạn, công ty bảo hiểm đôi khi xin tòa án chia số tiền, và Quy tắc Tố tụng Dân sự Texas 43 cho phép buộc những người có khiếu nại cạnh tranh nhau tham gia cùng một vụ để tòa phân chia (interpleader). Hành khách trong tình huống đó được lợi khi chuẩn bị hồ sơ y tế sớm.

Khiếu nại bảo hiểm tài xế không có bảo hiểm và bảo hiểm không đủ của hành khách vận hành ra sao? Chúng đến sau khiếu nại trách nhiệm dân sự. Theo điều 1952.106 của Bộ luật Bảo hiểm Texas, bảo hiểm không đủ (UIM) chi trả số tiền người được bảo hiểm có quyền hợp pháp được nhận, tối đa đến giới hạn hợp đồng, trừ đi số tiền đã nhận hoặc có thể nhận từ công ty bảo hiểm của tài xế có lỗi. Trong vụ Brainard v. Trinity Universal Insurance Co. (2006), Tòa án Tối cao Texas xác định rằng công ty bảo hiểm UIM không nợ gì theo hợp đồng cho đến khi trách nhiệm của tài xế kia và việc tài xế đó không đủ bảo hiểm được xác lập. Nếu cần kiện công ty bảo hiểm tài xế không có bảo hiểm, điều 1952.110 của Bộ luật Bảo hiểm Texas chỉ cho phép kiện ở quận nơi người mua bảo hiểm hoặc người thụ hưởng sống vào lúc tai nạn, hoặc nơi tai nạn xảy ra.

Bằng chứng nào quan trọng nhất cho hành khách? Bằng chứng về chỗ quý vị ngồi và cơ thể quý vị bị tác động ra sao. Hình ảnh bên trong xe, túi khí đã bung, kính chắn gió bị nứt hay ghế bị cong, và danh sách người ngồi trong xe cùng vị trí ghế ngồi trong biên bản tai nạn đều giúp nối cú va chạm với thương tích. Lời kể của các hành khách khác có trọng lượng vì họ chứng kiến cùng sự việc từ bên trong xe. Nếu quý vị có thắt dây an toàn, hãy nói rõ với cảnh sát và bác sĩ, vì công ty bảo hiểm thường nêu vấn đề này. Hành khách không thắt dây an toàn có thể gặp lập luận rằng mình có phần trách nhiệm đối với thương tích; Tòa án Tối cao Texas đã cho phép đưa bằng chứng đó ra trong vụ Nabors Well Services v. Romero (2015), và nó liên quan đến phần trách nhiệm của người bị thương nếu việc không thắt dây đã gây ra hoặc làm nặng thêm thương tích.

Hành khách là trẻ em có những vấn đề riêng. Cha mẹ đứng ra khiếu nại thay cho con, và khiếu nại của cha mẹ về chi phí y tế của con theo thời hạn hai năm thông thường, dù thời hạn cho khiếu nại của chính đứa trẻ được tạm dừng đến khi 18 tuổi theo điều 16.001 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas. Thỏa thuận bồi thường cho trẻ vị thành niên thường cần tòa án chấp thuận. Hành khách trên xe thương mại, xe buýt và xe van có thêm lựa chọn. Một nhà điều hành xe buýt là hãng vận chuyển công cộng (common carrier) có nghĩa vụ cẩn trọng cao đối với hành khách theo luật Texas, và một nhà điều hành xe buýt của chính quyền thuộc Đạo luật Khiếu nại Bồi thường Texas với các thời hạn thông báo riêng.

Những tình huống nào làm thay đổi khiếu nại của hành khách? Hành khách đi xe công nghệ được bảo vệ bởi yêu cầu bảo hiểm 1 triệu đô la của công ty cho toàn bộ chuyến đi đã đặt trước, theo Chương 1954 của Bộ luật Bảo hiểm Texas, và theo điều 1954.001 của Bộ luật Bảo hiểm Texas thì chuyến đi kéo dài đến khi người đặt xe cuối cùng rời khỏi xe, nên hành khách bị thương khi xe đang dừng để trả khách vẫn thuộc phạm vi đó. Hành khách biết tài xế đã uống rượu nên chuẩn bị tinh thần rằng công ty bảo hiểm sẽ lập luận mình có một phần trách nhiệm theo Chương 33 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas. Và hành khách bị thương trên xe của chính quyền phải đối mặt với thời hạn thông báo ngắn hơn hai năm rất nhiều.

Ví dụ, giả sử ba người bạn đi xem trận đấu về trên xe của một người, và một tài xế khác vượt đèn đỏ tông ngang hông xe. Hai hành khách bị thương, và tài xế có lỗi chỉ mua mức tối thiểu của Texas là 30,000 đô la mỗi người và 60,000 đô la mỗi vụ tai nạn. Mỗi hành khách có thể có PIP theo hợp đồng của người bạn, khiếu nại trách nhiệm dân sự đối với tài xế vượt đèn đỏ, và bảo hiểm không đủ theo hợp đồng của người bạn hoặc hợp đồng của gia đình mình, tùy điều khoản. Vì mức tối thiểu phải chia nhau, thứ tự và thời điểm gửi yêu cầu bồi thường có thể quan trọng. Ví dụ này là giả định và không dự đoán bất kỳ kết quả nào.

Những sai lầm thường gặp: không khiếu nại tài xế xe mình vì nể tình; cho rằng mình không có bảo hiểm nào vì mình không lái xe; thỏa thuận với một công ty bảo hiểm rồi mất quyền khiếu nại bảo hiểm không đủ; và bỏ sót hợp đồng của công ty xe công nghệ khi tài xế đang làm việc.

Tôi có thể kiện vợ hoặc chồng mình là người lái xe không? Có. Người phối ngẫu ngồi ghế hành khách có thể khiếu nại sơ suất thông thường, và thường do bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người lái chi trả. Luật khách đi nhờ xe cũ trong điều 72.001 đã bị xác định là vi hiến. Luật khách đi nhờ xe có hạn chế khiếu nại của tôi không? Không. Điều 72.001 vẫn còn in, nhưng tòa án Texas đã xác định nó vi hiến, nên bạn bè, đồng nghiệp và người thân đều có thể khiếu nại sơ suất thông thường.

Ai trả tiền nếu cả hai tài xế đều có lỗi? Cả hai, theo tỷ lệ lỗi, và tài xế có lỗi hơn 50 phần trăm phải chịu trách nhiệm liên đới theo điều 33.013 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas. Hành khách có phải chứng minh tài xế nào gây ra tai nạn không? Hành khách phải chứng minh từng bị đơn có sơ suất, nhưng không phải chọn chỉ một người. Bồi thẩm đoàn chia tỷ lệ phần trăm theo Chương 33, và bị đơn có thể xin chỉ định một bên thứ ba có trách nhiệm theo điều 33.004 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas, nên nêu tên mọi tài xế có thể có lỗi thường là khôn ngoan.

Hành khách có thể khiếu nại PIP trên hợp đồng của chính mình không? Thường là có, tùy các hợp đồng liên quan, và luật sư có thể xác định PIP nào áp dụng trước. Dùng PIP có làm giảm khiếu nại thương tích của tôi không? Không làm giảm khiếu nại đối với tài xế xe kia. Nếu quý vị khiếu nại tài xế chiếc xe mình ngồi, công ty bảo hiểm của tài xế đó có thể được trừ phần PIP đã trả theo điều 1952.159 của Bộ luật Bảo hiểm Texas.

Nếu tài xế tôi đi cùng không có bảo hiểm thì sao? Bảo hiểm tài xế không có bảo hiểm trên hợp đồng của gia đình quý vị có thể áp dụng, tùy điều khoản, nếu tài xế của quý vị gây ra tai nạn. Nếu tài xế xe kia gây ra, khiếu nại trước hết nhắm vào bảo hiểm của tài xế đó. Hành khách có bao lâu để khiếu nại ở Texas? Thông thường là hai năm kể từ ngày tai nạn theo điều 16.003 của Bộ luật Tố tụng Dân sự và Biện pháp Khắc phục Texas, dài hơn cho khiếu nại của chính trẻ vị thành niên, và thời hạn thông báo ngắn hơn nhiều cho khiếu nại đối với cơ quan chính quyền.

Owsley Law Firm xác định mọi hợp đồng bảo hiểm áp dụng cho hành khách. Văn phòng tư vấn miễn phí, phục vụ bằng tiếng Việt, và không thắng, không tính phí. Thân chủ có thể phải chịu chi phí vụ việc, như án phí, tùy theo thỏa thuận phí bằng văn bản.

Đọc thêm

Trang liên quan

• Luật Sư Tai Nạn Xe Hơi Tại Texas
• Luật Sư Tai Nạn Uber và Lyft Tại Texas
• Trang chủ tiếng Việt